Velayet Davasında Hakim Nelere Dikkat Eder?

Yazan: Av. Ceren Sümer Cilli
Adana Barosu – Aile Hukuku

Velayet davaları, aile hukukunun en hassas ve en dikkat gerektiren dava türlerinden biridir. Çünkü bu davalarda verilen karar yalnızca anne ve babayı değil, doğrudan çocuğun geleceğini etkiler. Bu nedenle velayet davasında hakimin dikkat ettiği en temel unsur çocuğun üstün yararıdır. Türk Medeni Kanunu’na göre hâkim, karar verirken ebeveynlerin taleplerinden ziyade çocuğun fiziksel, duygusal, sosyal ve eğitsel gelişimini esas alır.

Velayet davaları boşanma sürecinde görülebileceği gibi boşanma sonrasında velayetin değiştirilmesi davası şeklinde de açılabilir. Her iki durumda da hakim, somut olayın şartlarını detaylı şekilde değerlendirir ve takdir yetkisini çocuğun yararını gözeterek kullanır.

Çocuğun Üstün Yararı İlkesi

Velayet davasında hakimin dikkat ettiği en önemli kriter çocuğun üstün yararıdır. Bu ilke hem ulusal mevzuatta hem de uluslararası sözleşmelerde kabul edilmiştir. Hakim, çocuğun hangi ebeveyn yanında daha sağlıklı, güvenli ve istikrarlı bir ortamda büyüyeceğini araştırır.

Çocuğun üstün yararı değerlendirilirken şu unsurlar göz önünde bulundurulur:

• Çocuğun yaşı

• Eğitim hayatı ve sosyal çevresi

• Psikolojik gelişimi

• Mevcut yaşam düzeninin korunması

• Kardeşlerin durumu

Özellikle küçük yaştaki çocuklarda bakım ve şefkat ihtiyacı önemli bir kriterdir. Ancak bu durum otomatik olarak velayetin anneye verileceği anlamına gelmez. Her dosya kendi özel koşullarına göre değerlendirilir.

Ebeveynlerin Sosyal ve Ekonomik Durumu

Hakim, velayet kararı verirken anne ve babanın ekonomik durumunu inceler; ancak yalnızca gelir düzeyine bakarak karar vermez. Önemli olan çocuğa sunulabilecek yaşam koşullarıdır. Ebeveynin düzenli bir işi olması, çocuğa uygun bir yaşam alanı sunabilmesi ve eğitim ihtiyaçlarını karşılayabilecek durumda olması dikkate alınır.

Bunun yanında ebeveynin yaşam tarzı, sosyal çevresi ve çocuğa ayırabileceği zaman da değerlendirilir. Örneğin sürekli seyahat gerektiren bir iş, çocuğun bakımını olumsuz etkileyebilir. Hakim bu gibi durumları somut olay çerçevesinde analiz eder.

Velayet davalarında hak kaybı yaşamamak ve süreci doğru yönetmek adına profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. Aile hukuku alanında detaylı bilgi için cerensumer.av.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.

Çocuğun Görüşü Dikkate Alınır mı?

Belirli bir yaş ve olgunluğa ulaşmış çocukların görüşü mahkeme tarafından dikkate alınabilir. Özellikle idrak çağında olan çocukların beyanı, pedagog veya uzman eşliğinde alınır. Ancak çocuğun görüşü tek başına belirleyici değildir.

Hakim, çocuğun beyanının herhangi bir baskı altında olup olmadığını değerlendirir. Ebeveynlerden birinin çocuğu yönlendirmesi veya psikolojik baskı uygulaması durumunda bu durum velayet kararını olumsuz etkileyebilir.

Sosyal İnceleme Raporu ve Uzman Görüşü

Velayet davalarında mahkeme tarafından sosyal inceleme raporu (SİR) talep edilebilir. Bu rapor, uzman pedagog veya sosyal çalışmacı tarafından hazırlanır. Uzman, anne ve babanın yaşam koşullarını yerinde inceleyebilir ve çocukla birebir görüşme yapabilir.

Sosyal inceleme raporunda şu konular değerlendirilir:

• Ebeveynlerin çocuğa yaklaşımı

• Ev ortamının uygunluğu

• Çocuğun psikolojik durumu

• Anne ve baba ile kurduğu bağ

Hakim, bu raporu dikkate alır; ancak nihai karar yine hakimin takdirindedir.

Şiddet, İhmal ve Ahlaki Durum

Velayet kararında en kritik unsurlardan biri çocuğun güvenliğidir. Fiziksel ya da psikolojik şiddet, bağımlılık, ağır ihmal veya çocuğun gelişimini olumsuz etkileyecek yaşam koşulları velayet kararını doğrudan etkiler.

Eğer ebeveynlerden birinin çocuğa zarar verme ihtimali bulunuyorsa, hakim velayeti diğer ebeveyne verebilir. Aynı şekilde çocuğun ahlaki ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyecek davranışlar da değerlendirme konusu olur.

Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi

Mahkemeler mümkün olduğunca kardeşlerin birbirinden ayrılmamasına özen gösterir. Çünkü kardeş bağının korunması, çocuğun psikolojik gelişimi açısından önemlidir. Ancak istisnai durumlarda, çocukların üstün yararı gerektiriyorsa farklı kararlar verilebilir.

Velayetin Değiştirilmesi Davasında Hakim Nelere Bakar?

Boşanma sonrasında şartların değişmesi halinde velayetin değiştirilmesi davası açılabilir. Bu durumda hakim, önceki kararın verildiği tarihten sonra önemli bir değişiklik olup olmadığını inceler.

Örneğin:

• Ebeveynin yeniden evlenmesi

• Çocuğun ihmal edilmesi

• Eğitim hayatının olumsuz etkilenmesi

• Şiddet veya kötü muamele

Bu gibi durumlar velayetin değiştirilmesine neden olabilir. Ancak küçük ve geçici sorunlar tek başına yeterli görülmez.

Hakimin Takdir Yetkisi ve Kararın Denetimi

Velayet davalarında hakim geniş bir takdir yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki sınırsız değildir. Kararlar hukuka ve dosyadaki delillere dayanmalıdır. Gerekçesiz veya hukuka aykırı kararlar istinaf ve temyiz yoluyla denetlenebilir.

Bu nedenle velayet davalarında doğru strateji belirlemek, güçlü deliller sunmak ve süreci profesyonel şekilde yürütmek büyük önem taşır. Alanında uzman bir avukat desteği, çocuğun üstün yararının doğru şekilde ortaya konulmasını sağlar.

Velayet davaları hakkında detaylı bilgi ve hukuki danışmanlık almak için cerensumer.av.tr adresini inceleyebilirsiniz.

Velayet Davasında Kararın Temeli Çocuğun Geleceğidir

Velayet davasında hakim; çocuğun üstün yararı, ebeveynlerin yaşam koşulları, psikolojik ve sosyal faktörler, uzman raporları ve somut olayın tüm özelliklerini dikkate alarak karar verir. Bu süreçte önemli olan ebeveynlerin kişisel çekişmeleri değil, çocuğun sağlıklı gelişimidir.

Her velayet davası kendine özgüdür ve detaylı hukuki değerlendirme gerektirir. Süreci bilinçli ve profesyonel şekilde yürütmek, hem ebeveynlerin haklarını korur hem de çocuğun geleceğini güvence altına alır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Velayet davasında hakim en çok neye dikkat eder?

Velayet davasında hakim öncelikli olarak çocuğun üstün yararını gözetir. Çocuğun fiziksel güvenliği, psikolojik gelişimi, eğitim hayatı ve sosyal çevresi detaylı şekilde değerlendirilir. Anne ve babanın kişisel taleplerinden ziyade, çocuğun hangi ebeveyn yanında daha sağlıklı ve istikrarlı bir ortamda büyüyeceği esas alınır.

2. Çocuğun yaşı velayet kararını etkiler mi?

Evet, çocuğun yaşı velayet kararında önemli bir kriterdir. Özellikle küçük yaş gruplarında bakım ve şefkat ihtiyacı dikkate alınır. Ancak Türk hukukunda velayetin otomatik olarak anneye verileceğine dair bir kural yoktur. Hakim her somut olayda ebeveynlerin koşullarını ayrı ayrı değerlendirerek karar verir.

3. Çocuğun görüşü velayet kararında dikkate alınır mı?

İdrak çağında olan ve belirli bir olgunluğa ulaşmış çocukların görüşü mahkeme tarafından dikkate alınabilir. Çocuğun beyanı genellikle pedagog veya uzman eşliğinde alınır. Ancak çocuğun görüşü tek başına belirleyici değildir; hakim bu görüşün baskı altında olup olmadığını da değerlendirir.

4. Maddi durumu iyi olan ebeveyn velayeti kesin alır mı?

Hayır, yalnızca maddi durumun iyi olması velayetin o ebeveyne verileceği anlamına gelmez. Hakim; ekonomik koşulların yanında ebeveynin çocuğa ayırabileceği zaman, psikolojik yaklaşımı, yaşam düzeni ve çocuğun mevcut düzeninin korunmasını da değerlendirir. Velayet kararında temel ölçüt her zaman çocuğun üstün yararıdır.

5. Velayet kararı değiştirilebilir mi?

Evet, velayet kararı kesin değildir. Boşanma sonrasında şartların önemli ölçüde değişmesi halinde velayetin değiştirilmesi davası açılabilir. Çocuğun ihmal edilmesi, şiddet, eğitim hayatının olumsuz etkilenmesi veya ebeveynin yaşam koşullarında ciddi değişiklikler olması gibi durumlar mahkeme tarafından değerlendirilir. Bu süreçte profesyonel hukuki destek almak önemlidir. Velayet davaları hakkında detaylı bilgi için cerensumer.av.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.