Nafaka Türleri Nelerdir? Tedbir, İştirak ve Yoksulluk Nafakası

Yazan: Av. Ceren Sümer Cilli
Adana Barosu – Aile Hukuku

Nafaka, boşanma veya ayrılık sürecinde ekonomik olarak zayıf duruma düşecek olan eşin ya da çocuğun maddi açıdan korunmasını amaçlayan hukuki bir yükümlülüktür. Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen nafaka türleri, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirlenir. Nafaka yalnızca boşanma sonrası değil, dava sürecinde ve hatta bazı durumlarda boşanma olmaksızın da gündeme gelebilir.

Uygulamada en sık karşılaşılan nafaka türleri şunlardır:

• Tedbir nafakası

• İştirak nafakası

• Yoksulluk nafakası

Her nafaka türünün amacı, şartları ve süresi farklıdır. Bu nedenle nafaka taleplerinde hukuki değerlendirme oldukça önemlidir.

Tedbir Nafakası Nedir?

Tedbir nafakası, boşanma davası devam ederken eşlerden birinin veya çocukların geçimini sağlamak amacıyla hükmedilen geçici nafaka türüdür. Boşanma davası açıldığı andan itibaren tarafların ekonomik dengesi değişebilir. Özellikle çalışmayan veya gelir düzeyi düşük olan eş için dava süreci ekonomik açıdan zorlayıcı olabilir.

Hakim, dava devam ederken tarafların ekonomik durumunu değerlendirir ve gerekli görürse tedbir nafakasına hükmeder.

Tedbir Nafakasının Özellikleri

• Boşanma davası süresince geçerlidir.

• Kusur şartı aranmaz.

• Hem eş hem de çocuk için hükmedilebilir.

• Karar kesinleşmeden uygulanabilir.

Tedbir nafakası, boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer. Ancak şartlar oluşmuşsa yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüşebilir.

İştirak Nafakası Nedir?

İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması amacıyla ödediği nafakadır. Boşanma sonrası çocuğun bakım sorumluluğu velayet sahibi ebeveyne ait olsa da diğer ebeveyn de ekonomik olarak katkı sağlamak zorundadır.

Bu nafaka türü doğrudan çocuğun hakkıdır ve çocuğun üstün yararı esas alınarak belirlenir.

İştirak Nafakasında Dikkate Alınan Kriterler

• Çocuğun yaşı

• Eğitim giderleri

• Sağlık ihtiyaçları

• Sosyal yaşam masrafları

• Ebeveynlerin gelir durumu

Hakim, çocuğun mevcut yaşam standardının korunmasına dikkat eder. İştirak nafakası genellikle çocuk reşit olana kadar devam eder. Ancak çocuk eğitim hayatına devam ediyorsa belirli şartlarda uzatılabilir.

Yoksulluk Nafakası Nedir?

Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle ekonomik olarak yoksulluğa düşecek olan eş lehine hükmedilen nafaka türüdür. Burada temel şart, nafaka talep eden eşin boşanma sonucu geçimini sağlayamayacak duruma düşmesidir.

Yoksulluk nafakasında kusur değerlendirmesi önemlidir. Nafaka talep eden eş, boşanmada ağır kusurlu olmamalıdır.

Yoksulluk Nafakasının Şartları

• Boşanma kararı verilmiş olmalıdır.

• Nafaka talep eden eş yoksulluğa düşecek olmalıdır.

• Talep eden eş ağır kusurlu olmamalıdır.

• Talep açıkça istenmelidir.

Yoksulluk nafakası süresiz olarak hükmedilebilir. Ancak taraflardan birinin yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması veya ekonomik durumunun düzelmesi halinde nafaka kaldırılabilir.

Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?

Nafaka miktarı kanunda sabit bir rakama bağlanmamıştır. Hakim, her somut olayda tarafların ekonomik ve sosyal durumunu ayrı ayrı değerlendirir.

Değerlendirme yapılırken:

• Tarafların gelir düzeyi

• Mal varlığı

• Yaşam standartları

• Çocuk sayısı

• Aylık giderler

gibi kriterler dikkate alınır.

Hakimin takdir yetkisi burada oldukça geniştir; ancak karar mutlaka hakkaniyet ilkesine uygun olmalıdır.

Nafaka Artırımı ve Azaltımı Mümkün mü?

Evet, nafaka miktarı kesin değildir. Ekonomik şartların değişmesi halinde nafakanın artırılması veya azaltılması için dava açılabilir.

Örneğin:

• Nafaka ödeyen kişinin gelirinin düşmesi

• Nafaka alan kişinin çalışmaya başlaması

• Çocuğun eğitim giderlerinin artması

• Enflasyon ve ekonomik koşullar

gibi durumlar nafakanın yeniden belirlenmesini gerektirebilir.

Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Nafakanın ödenmemesi halinde alacaklı icra takibi başlatabilir. Nafaka borcu, ilamlı icra yoluyla tahsil edilebilir. Ayrıca nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında tazyik hapsi uygulanması da mümkündür.

Bu nedenle nafaka yükümlülüğü ciddi sonuçlar doğurabilecek bir hukuki sorumluluktur.

Nafaka Davalarında Profesyonel Destek Neden Önemlidir?

Nafaka talepleri hem maddi hem de hukuki açıdan dikkatli değerlendirme gerektirir. Yanlış veya eksik talep, ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Özellikle nafaka miktarının doğru belirlenmesi, delillerin sunulması ve ekonomik durumun ispatı büyük önem taşır.

Aile hukuku ve nafaka davaları konusunda detaylı bilgi almak ve süreci profesyonel şekilde yürütmek için cerensumer.av.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.

Nafaka Türleri Hak ve Sorumluluk Dengesini Sağlar

Tedbir nafakası dava sürecinde geçici koruma sağlar, iştirak nafakası çocuğun bakım giderlerine katkıyı güvence altına alır, yoksulluk nafakası ise boşanma sonrası ekonomik dengenin korunmasını amaçlar. Her nafaka türü farklı şartlara bağlıdır ve hakim tarafından somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Nafaka davalarında bilinçli hareket etmek ve hukuki süreci doğru yönetmek, hem maddi hakların korunması hem de uzun vadeli mağduriyetlerin önlenmesi açısından büyük önem taşır.