Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir? Şartları, Süreci ve Güncel Uygulamalar

Yazan: Av. Ceren Sümer Cilli
Adana Barosu – Aile Hukuku

Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin evlilik birliğini sona erdirme konusunda ve boşanmanın tüm hukuki sonuçlarında mutabakata vararak açtıkları dava türüdür. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenen bu yol, uygulamada en hızlı ve en az yıpratıcı boşanma yöntemidir.

Ancak kamuoyunda sıkça düşünüldüğünün aksine, anlaşmalı boşanma yalnızca “dilekçe verip tek celsede boşanmak” değildir. Belirli şartların sağlanması, hukuka uygun bir boşanma protokolü hazırlanması ve hâkimin denetiminden geçilmesi gerekir.

Bu rehberde:

• Anlaşmalı boşanma nedir?
• Şartları nelerdir?
• Anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanır?
• Dava ne kadar sürer?
• Nafaka, velayet ve mal paylaşımı nasıl düzenlenir?
• Hâkim hangi durumlarda protokolü reddeder?

tüm süreci ayrıntılı şekilde ele alıyoruz.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin:

• Boşanma kararı,
• Velayet düzenlemesi,
• Nafaka miktarı,
• Maddi ve manevi tazminat,
• Mal paylaşımı

gibi tüm hukuki sonuçlarda uzlaşarak mahkemeye başvurmasıdır.

Bu dava türünde taraflar arasında çekişme bulunmaz. Ancak bu durum, mahkemenin otomatik olarak boşanma kararı vereceği anlamına gelmez. Aile mahkemesi hâkimi, tarafların özgür iradeyle karar verdiğini ve yapılan düzenlemelerin hukuka uygun olduğunu denetlemekle yükümlüdür.

Dolayısıyla anlaşmalı boşanma, hızlı olmakla birlikte ciddi hukuki planlama gerektirir.

Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları Nelerdir?

Anlaşmalı boşanmanın kabul edilebilmesi için kanunda açıkça belirlenmiş şartlar vardır.

1. Evlilik En Az 1 Yıl Sürmüş Olmalıdır

Resmî nikâh tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olmalıdır.
Bir yıldan kısa süren evliliklerde anlaşmalı boşanma mümkün değildir. Bu durumda dava ancak çekişmeli boşanma olarak açılabilir.

2. Taraflar Birlikte Başvurmalı veya Davayı Kabul Etmelidir

• Eşler birlikte dava açabilir.
• Ya da biri dava açar, diğeri duruşmada kabul eder.

Her iki durumda da mahkeme, tarafların boşanma iradesini açıkça ortaya koymasını ister.

3. Taraflar Duruşmada Bizzat Hazır Bulunmalıdır

Anlaşmalı boşanma davalarında tarafların mahkemeye şahsen katılması zorunludur.
Vekil aracılığıyla boşanma kararı verilmez. Hâkim, eşlere doğrudan şu soruyu yöneltir:

“Boşanma iradeniz özgür müdür?”

4. Yazılı Boşanma Protokolü Sunulmalıdır

Anlaşmalı boşanmanın temel dayanağı, tarafların imzaladığı yazılı protokoldür. Protokol olmadan anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Boşanma protokolü, davanın en kritik belgesidir.
Hatalı veya eksik düzenlenen protokoller:

• Davanın reddine,
• Çekişmeli sürece dönüşmesine,
• İleride yeni dava açılmasına

neden olabilir.

Protokolde Bulunması Gereken Temel Unsurlar:

• Velayet kime verilecek?
• Çocuk ile kişisel ilişki nasıl kurulacak?
• İştirak nafakası miktarı nedir?
• Yoksulluk nafakası ödenecek mi?
• Maddi / manevi tazminat talebi var mı?
• Mal paylaşımı nasıl yapılacak?

Özellikle nafaka düzenlemeleri teknik hukuki değerlendirme gerektirir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Uygulamada anlaşmalı boşanma davaları genellikle:

• 1 duruşmada sonuçlanır,
• 2–6 hafta içinde karara bağlanır,
• Kararın kesinleşmesiyle boşanma gerçekleşir.

Ancak şu durumlar süreci uzatabilir:

• Eksik protokol,
• Taraflardan birinin duruşmaya gelmemesi,
• Çocuğun menfaatine aykırı düzenleme,
• Mahkemenin iş yoğunluğu.

Bu nedenle dava öncesi hukuki hazırlık önemlidir.

Hâkim Protokolü Hangi Durumlarda Kabul Etmez?

Her anlaşma mahkeme tarafından onaylanmaz. Hâkim şu durumlarda protokolü reddedebilir:

• Çocuğun üstün yararına aykırı düzenleme varsa,
• Nafaka açıkça hakkaniyetsiz ise,
• Taraflardan biri baskı altında görünüyorsa,
• Tarafların beyanları çelişkili ise.

Özellikle velayet konusunda “çocuğun üstün yararı” ilkesi esastır.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Nasıl Belirlenir?

Anlaşmalı boşanma davalarında nafaka türleri genellikle iki başlıkta karşımıza çıkar:

• İştirak Nafakası (çocuk için)
• Yoksulluk Nafakası (eş için)

Taraflar nafaka miktarını serbestçe belirleyebilir. Ancak:

• Çocuğun ihtiyaçlarını karşılamayacak kadar düşük nafaka kabul edilmez.
• Hakkaniyetsiz derecede yüksek düzenlemeler de sorgulanabilir.

Nafakanın ileride artırılması veya azaltılması da mümkündür.

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı

Mal paylaşımı, çoğu zaman anlaşmalı boşanma sürecinin en teknik kısmıdır.

Eşler:

• Mal paylaşımını protokolde düzenleyebilir,
• Ayrı bir dava ile çözebilir,
• Haklarından feragat edebilir.

Ancak edinilmiş mallara katılma rejimi gibi konular detaylı analiz gerektirir.

Yanlış yapılan mal paylaşımı düzenlemeleri, yıllar sonra yeni davalara yol açabilir.

Anlaşmalı Boşanma mı Çekişmeli Boşanma mı?

Anlaşmalı boşanma şu avantajlara sahiptir:

• Daha kısa sürer
• Daha az yıpratıcıdır
• Daha düşük masraflıdır
• Taraflar kontrolü elinde tutar

Ancak taraflar temel konularda uzlaşamıyorsa çekişmeli boşanma kaçınılmazdır.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Avukat Zorunlu mu?

Kanunen avukat zorunlu değildir. Ancak uygulamada:

• Protokol hataları
• Hak kaybı riski
• Eksik nafaka düzenlemesi
• Mal paylaşımı sorunları

gibi sebeplerle hukuki destek alınması önemlidir.

Boşanma süreci yalnızca davanın sonuçlanması değil, sonrasındaki hakların korunması anlamına gelir.

Anlaşmalı Boşanma Planlama Gerektirir

Anlaşmalı boşanma davası, doğru hazırlandığında hızlı ve sağlıklı bir çözüm yoludur. Ancak:

• Protokolün teknik olarak doğru hazırlanması,
• Çocuk menfaatinin korunması,
• Nafaka ve mal paylaşımının bilinçli düzenlenmesi

uzun vadede hak kayıplarını önler.

Aile hukuku alanında hukuki destek almak isterseniz, Av. Ceren Sümer Cilli ile iletişime geçebilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Anlaşmalı boşanma davası için kaç yıl evli olmak gerekir?

Anlaşmalı boşanma davası açabilmek için evliliğin resmi nikâh tarihinden itibaren en az 1 yıl sürmüş olması gerekir. Bir yıldan kısa süren evliliklerde anlaşmalı boşanma mümkün değildir; dava ancak çekişmeli boşanma olarak açılabilir.

2. Anlaşmalı boşanma davası tek celsede biter mi?

Uygulamada anlaşmalı boşanma davaları genellikle tek duruşmada (tek celse) sonuçlanır. Ancak taraflardan birinin duruşmaya katılmaması, protokolde eksiklik olması veya hâkimin düzenlemeyi uygun bulmaması halinde süreç uzayabilir.

3. Anlaşmalı boşanma davasında tarafların mahkemeye gitmesi zorunlu mu?

Evet. Anlaşmalı boşanma davasında eşlerin bizzat mahkemede hazır bulunması zorunludur. Hâkim, tarafların özgür iradeyle boşanmak isteyip istemediğini doğrudan sorar. Yalnızca avukatın katılması yeterli değildir.

4. Anlaşmalı boşanma protokolü zorunlu mu?

Evet. Anlaşmalı boşanma davasında yazılı ve imzalı bir boşanma protokolü sunulması zorunludur. Protokolde nafaka, velayet, mal paylaşımı ve tazminat gibi konular açıkça düzenlenmelidir. Protokol olmadan anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

5. Anlaşmalı boşanma davasında nafaka ödemek zorunlu mudur?

Hayır. Nafaka ödenmesi her zaman zorunlu değildir. Taraflar nafaka konusunda anlaşabilir ya da karşılıklı olarak nafaka talep etmediklerini beyan edebilirler. Ancak çocuk varsa iştirak nafakası genellikle düzenlenir ve hâkim çocuğun menfaatini gözetir.

6. Anlaşmalı boşanma davasında velayet nasıl belirlenir?

Velayet, tarafların anlaşmasına göre belirlenir. Ancak hâkim, düzenlemenin çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığını denetler. Çocuğun menfaatine aykırı bir düzenleme varsa protokol değiştirilmek zorunda kalabilir.

7. Anlaşmalı boşanma davası açıldıktan sonra taraflardan biri vazgeçerse ne olur?

Taraflardan biri duruşmada boşanmak istemediğini beyan ederse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez. Bu durumda dava ya reddedilir ya da çekişmeli boşanma davasına dönüşebilir.

8. Anlaşmalı boşanma davası ne kadar sürede kesinleşir?

Mahkeme kararından sonra taraflar istinaf yoluna başvurmazsa karar genellikle birkaç hafta içinde kesinleşir. Kararın kesinleşmesiyle birlikte boşanma nüfus kayıtlarına işlenir ve evlilik hukuken sona erer.

9. Anlaşmalı

   boşanma davasında mal paylaşımı zorunlu mudur?

Hayır. Mal paylaşımı anlaşmalı boşanma protokolünde düzenlenebilir ancak zorunlu değildir. Taraflar isterlerse mal paylaşımı konusunda ayrı bir dava açabilirler. Ancak hak kaybı yaşamamak için mal rejimi konusunun dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

10. Anlaşmalı boşanma davasında avukat tutmak gerekli midir?

Kanunen avukat zorunlu değildir. Ancak boşanma protokolünün doğru hazırlanması, nafaka ve mal paylaşımının hukuka uygun düzenlenmesi ve ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi açısından bir aile hukuku avukatından destek alınması önemlidir.