Yazan: Av. Ceren Sümer Cilli
Adana Barosu – Aile Hukuku
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen ve eşlerin boşanma iradesi ile boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde tam bir mutabakata varması halinde uygulanan özel bir boşanma yoludur. Çekişmeli boşanma davalarına kıyasla daha kısa sürede sonuçlanabilmesi ve taraflar açısından daha az yıpratıcı olması nedeniyle uygulamada sıklıkla tercih edilmektedir.
Bununla birlikte, anlaşmalı boşanmanın hızlı bir yol olması, sürecin hukuki açıdan basit olduğu anlamına gelmez. Mahkeme, tarafların serbest iradelerinin oluşup oluşmadığını ve düzenlenen protokolün hukuka uygunluğunu titizlikle denetlemektedir. Bu nedenle anlaşmalı boşanma davaları, şekli bir işlem olarak değerlendirilmemelidir.
Anlaşmalı Boşanma Nedir?
Anlaşmalı boşanma; eşlerin boşanma konusunda birlikte karar vermeleri ve nafaka, velayet, mal paylaşımı, maddi–manevi tazminat gibi boşanmanın tüm sonuçları üzerinde anlaşmaya varmaları halinde söz konusu olur. Bu anlaşma, yazılı bir protokol ile düzenlenir ve mahkemenin onayına sunulur.
Hakim, tarafların beyanlarını bizzat duruşmada alır ve protokol hükümlerinin hukuka, kamu düzenine ve özellikle çocukların üstün yararına uygun olup olmadığını değerlendirir. Uygun bulunması halinde, anlaşmalı boşanmaya karar verilebilir.
Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanma davasının açılabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte sağlanması gerekir:
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması
- Eşlerin birlikte dava açması veya bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi
- Tarafların bizzat duruşmada hazır bulunması
- Boşanmanın tüm sonuçlarını kapsayan yazılı bir protokolün sunulması
- Hakim tarafından protokolün uygun bulunması
Bu şartlardan herhangi birinin eksik olması halinde, dava çekişmeli boşanma davasına dönüşebilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalıdır?
Anlaşmalı boşanma davalarının en kritik unsuru, taraflar arasında düzenlenen protokoldür. Protokol, boşanma kararının ayrılmaz bir parçasıdır ve hüküm niteliği taşır.
Uygulamada protokolde genellikle şu hususlara yer verilir:
- Tarafların boşanma iradesi
- Çocukların velayeti (varsa)
- İştirak nafakası ve/veya yoksulluk nafakası
- Maddi ve manevi tazminat düzenlemeleri
- Mal paylaşımı veya bu haktan feragat
- Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair esaslar
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin hükümler
Uygulamada sık yapılan hatalardan biri, bazı hususların “sonradan çözümlenmek üzere” protokole yazılmamasıdır. Bu durum, boşanma sonrasında yeni uyuşmazlıkların ve ek davaların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Süreci Nasıl İşler?
Anlaşmalı boşanma davalarında süreç genel olarak şu şekilde ilerler:
- Taraflar arasında anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanır
- Protokol ve dava dilekçesi ile birlikte Aile Mahkemesine başvurulur
- Mahkeme tarafından duruşma günü verilir
- Taraflar duruşmada iradelerini açıklar
- Hakim protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir
Uygulamada, protokolün eksiksiz ve hukuka uygun olması halinde birçok dosyada karar tek celsede verilebilmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma davalarının süresi, mahkemenin iş yoğunluğuna ve dosyanın içeriğine göre değişiklik gösterebilir. Uygulamada:
- Duruşma günü genellikle kısa süre içinde verilmektedir
- Protokol eksiksiz ise dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanmaktadır
Ancak taraflardan birinin duruşmaya katılmaması veya protokolde eksiklik bulunması halinde süreç uzayabilmektedir.
Anlaşmalı Boşanmada En Sık Karşılaşılan Hatalar
Uygulamada anlaşmalı boşanma davalarında sıklıkla şu hatalarla karşılaşılmaktadır:
- İnternetten temin edilen hazır protokollerin kullanılması
- Nafaka ve tazminat hükümlerinin açık şekilde düzenlenmemesi
- Mal paylaşımına ilişkin belirsiz ifadeler kullanılması
- Çocukla kişisel ilişki düzenlemelerinin net olmaması
- Boşanmanın sonuçlarının yeterince değerlendirilmemesi
Bu tür eksiklikler, boşanma sonrasında taraflar arasında yeni hukuki uyuşmazlıkların doğmasına neden olabilmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Sürecinde Hukuki Değerlendirmenin Önemi
Anlaşmalı boşanma davalarında düzenlenen protokol, tarafların geleceğini doğrudan etkileyen sonuçlar doğurur. Özellikle nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi konularda yapılan düzenlemelerin açık, uygulanabilir ve hukuka uygun olması önem taşımaktadır.
Mahkemeler, tarafların anlaşmış olmasını tek başına yeterli görmemekte; protokol hükümlerini kamu düzeni ve çocukların üstün yararı ilkesi çerçevesinde değerlendirmektedir. Bu nedenle her somut olayın kendi koşulları içinde ele alınması gerekmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma davası tek celsede sonuçlanır mı?
Uygulamada, protokolün eksiksiz olması ve tarafların duruşmada hazır bulunması halinde anlaşmalı boşanma davaları çoğu zaman tek celsede sonuçlanmaktadır.
Anlaşmalı boşanmada nafakadan feragat edilebilir mi?
Taraflar, protokolde açıkça belirtilmek kaydıyla nafaka konusunda anlaşabilir veya nafakadan feragat edebilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü sonradan değiştirilebilir mi?
Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra protokol hükümlerinin değiştirilmesi kural olarak mümkün değildir. Bu nedenle protokolün dikkatli şekilde düzenlenmesi önemlidir.
Anlaşmalı boşanma kaç günde sonuçlanır?
Adana’da anlaşmalı boşanma davaları, protokolün eksiksiz hazırlanması ve tarafların duruşmaya katılması halinde çoğunlukla tek celsede sonuçlanır.
Anlaşmalı boşanma için avukat zorunlu mu?
Hukuken zorunlu olmasa da, protokolde yapılacak bir hata ileride telafisi zor hak kayıplarına yol açabileceğinden bir boşanma avukatı ile yürütülmesi tavsiye edilir.
Nafakadan anlaşmalı boşanmada feragat edilebilir mi?
Evet. Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka konusunda anlaşarak nafakadan feragat edebilir.
Değerlendirme
Anlaşmalı boşanma davaları, tarafların ortak iradesine dayansa da mahkeme denetimine tabi hukuki süreçlerdir. Protokol hükümlerinin hukuka uygunluğu, taraf iradelerinin serbestliği ve çocukların üstün yararı ilkesi birlikte değerlendirilerek karar verilmektedir.
Bir yanıt yazın